artikel

Slachthuis op wielen dichtbij

Strategie 2093

Slachthuis op wielen dichtbij
Slachter Henk Jansen uit De Lier gaat straks met de mobiele slachterij op pad. Foto: Bert Jansen

Slachter Henk Jansen uit Lieren gaat in het najaar van 2019 hoogstwaarschijnlijk met een mobiele slachterij op pad. De varkens worden geslacht bij de boer thuis. Innohow en Bionext zijn de initiatiefnemers. De crowdfundingsactie die de financiering rond moet maken, start vandaag. Een voor Nederlandse begrippen uniek project.

Het mobiel slachten is een bijzondere pilot waar Ruud Pothoven van Innohow, adviesbureau voor duurzame landbouw en Hans Fuchs, projectleider kennis & Innovatie bij Bionext zich al enkele jaren sterk voor maken. Een mobiele slachterij die op kleine schaal varkens op de boerderij slacht. De afzet van het vlees vindt plaats bij ambachtelijke slagers en boerderijwinkels. Zij gaan profiteren van de betere vleeskwaliteit die het mobiel slachten tot gevolg heeft. Acht jaar geleden al zijn door Ruud Pothoven onderzoeken gedaan naar de haalbaarheid van mobiel slachten. ‘We hebben destijds gekeken of het überhaupt is toegestaan, of het praktisch kan en hoe het zit met de kosten’, zegt Pothoven tegen Vleesmagazine. ‘Juridisch zijn er geen belemmeringen. Het was vooral de vraag hoe groot de toegevoegde waarde is van het slachten op locatie en of er belangstelling zou zijn bij boeren en slagers.’

Biologisch

Het initiatief raakte na 2011 wat in de vergetelheid. Maar het werd landbouwkundige Pothoven de afgelopen jaren wel duidelijk dat varkenshouders het idee van mobiel slachten op de eigen boerderij interessant bleven vinden. ‘Regelmatig werd ik nog benaderd. Ik heb in 2016 het idee weer omarmd en ben er verder mee aan de slag gegaan. De slachterijen en varkenshouderijen pakken het uit zichzelf niet op en van buitenaf moet het dus geïnitieerd worden. Omdat het mobiel slachten goed past bij een biologische bedrijfsvoering heb ik contact gezocht met Hans Fuchs van de biologische ketenorganisatie Bionext, die het zag zitten. Daardoor komt de pilot nu concreet in zicht.’

Hans Fuchs (l) en Ruud Pothoven: ‘Er vindt geen transport meer van de levende dieren plaats, waardoor er minder stress is.’ Foto: Edwin Rensen

Zo concreet dat de beide heren tegenover Vleesmagazine de verwachting uitspreken dat het in het najaar van 2019 zover is. Het past volgens Hans Fuchs helemaal bij de tijdgeest die erom vraagt levend vervoer van dieren te beperken of zelfs helemaal te beeïndigen. En de vraag naar vers, lokaal geproduceerd voedsel, en dus korte ketens, neemt toe.

Gesleep

Bij de slacht in de mobiele wagen gaat het om het complete slachtproces, benadrukt Hans Fuchs. Dat is dus het doden, het verbloeden en verwerken tot half karkas. En dan is een volledig geoutilleerd slachthuis op wielen nodig, dat voldoet aan alle eisen die de NVWA stelt. Slachter Henk Jansen uit Lieren is degene die de pilot uitvoert. ‘Het gesleep met dieren behoort dan tot het verleden en dat is prettig’, vindt Jansen. ‘Wij kunnen de geslachte dieren ook naar de plaatselijke slager brengen als het moet. Dat is maar net wat de klant wil.’

Een ander groot voordeel van mobiel slachten is volgens Jansen, Fuchs en Pothoven evenwel de betere vleeskwaliteit die het concept tot gevolg heeft. Er vindt immers geen transport meer plaats van de levende dieren, waardoor er minder stress is. Door in de vertrouwde omgeving te slachten, wordt één van de stressfactoren uitgeschakeld. Als een dier stress heeft, produceert het adrenaline, dat ervoor zorgt dat er extra energie in de vorm van glucose in de spieren vrijkomt. Die glucose wordt omgezet in melkzuur dat de pH verlaagt en dit kan leiden tot wat bleker en zachter vlees. Nog een ander pluspunt is volgens Fuchs en Pothoven is de tijdsbesparing die het oplevert. ‘Een varkenshouder hoeft geen tijd en kosten meer te maken voor het vervoer’, legt Fuchs uit. Daarnaast kan de bedrijfsvoering gewoon doorgaan wanneer er onverhoopt een vervoersverbod wordt opgelegd bij dierziekten. Verder is het straks mogelijk om niet-transportwaardige dieren te slachten en is een betere timing mogelijk tussen slachten en uitbenen. Nadelen zijn, wanneer er nog niet heel veel deelnemers zijn, dat de slacht duurder is. Inmiddels hebben zich echter al zo’n dertig varkenshouders gemeld die in ieder geval mee willen doen. Bionext en Innohow willen in een van de komende maanden een mediacampagne op touw zetten om meer partijen zover te krijgen.

Barth Missetstichting

Een deel van de benodigde €300.000 voor de pilot is afkomstig van de Barth Missetstichting (BMS). Deze organisatie heeft als doel de leefomstandigheden van dieren in de vleesindustrie te verbeteren, met op dit moment een accent op de wijze waarop deze dieren vervoerd worden. De BMS streeft dit doel na door als financier op te treden van projecten die bijdragen aan het verminderen van dierenwelzijnsproblemen in de leefomstandigheden en bij het transport van slachtvee en die met nieuwe oplossingen komen ter verbetering van die omstandigheden. Ook Landbouw Innovatie Brabant heeft een bijdrage toegezegd. Vandaag start de crowdfundingsactie om de laatste €55.000 bij elkaar te krijgen. ‘We beginnen straks alleen met het slachten van varkens, maar mogelijk later ook met runderen. Je moet denken aan maximaal twintig varkens die per dag op één locatie geslacht kunnen worden’, aldus Pothoven. ‘De kosten zullen naar verwachting voor de varkenshouder zo’n €75 per varken zijn in de beginfase van de pilot. Door de kleinschaligheid van een mobiele slachterij ligt het volgens Pothoven en Fuchs voor de hand dat de kosten vergelijkbaar zijn met die van een zelfslachtende slager plus de bijkomende kosten, de eigen tijd en kosten voor vervoer van de varkens. En dus is dit vooral interessant voor kleine bedrijven die de dieren nu naar een kleine slachterij brengen.’ Mogelijk wordt een coöperatie van deelnemende varkenshouders opgericht.

In Nederland zijn er geen belemmeringen om te beginnen. In andere landen gebeurt dit ook al. Zoals in Duitsland door Mobiler Metzger Matthias Kurten in Noordrijn- Westfalen. Ook in Canada, Scandinavië, USA, Zuid-Afrika en Oostenrijk zijn mobiele slachters actief. Pothoven: ‘We zoeken nog varkensbedrijven, zowel biologisch als niet-biologisch om deel te nemen aan het proefproject Mobiel slachten. Aanmelden kan via Innohow.nl.

Reageer op dit artikel