artikel

Bedrijfsoverdracht of -beëindiging is best ingewikkeld

Strategie 364

Het starten van een onderneming is gemakkelijker dan het beëindigen ervan. Er is veel om rekening mee te houden. Te veel om het allemaal zelf te kunnen of te weten. Er komen meerdere disciplines aan te pas om tot een succesvolle overdracht dan wel staking van de onderneming te komen. In een vierluik bespreken Jan Buitelaar (Resultsplus) en Sandra Klein Lenderink (Meer Leven Financiële Planning) het proces rondom stoppen met werken en het staken van de bedrijfsactiviteiten. In dit artikel worden de rollen van verschillende adviseurs belicht, waarna in het derde artikel een praktijkcasus wordt toegelicht. In de laatste aflevering volgt een interview met een voormalig ondernemer.

Bedrijfsoverdracht of -beëindiging is best ingewikkeld

Bij de start van het proces is het belangrijk inzicht te krijgen in de eigen financiële situatie, nadat de onderneming is beëindigd. In deel 1 van deze serie hebben we uiteengezet hoe dat kan worden aangepakt. De bedrijfsadviseur speelt hierin een belangrijke rol, in samenwerking met andere specialisten. De belangrijkste adviseurs lichten we in dit artikel toe. Er zijn in Nederland nog veel ambachtelijke bedrijven waarvan de exploitatie onvoldoende perspectief biedt voor een opvolger. Afhankelijk van de situatie zijn er dus in essentie twee scenario’s denkbaar: de onderneming wordt door een ander voortgezet of de onderneming wordt gestaakt.

Disciplines

Voor een goed verloop worden vaak meerdere disciplines ingeschakeld. Elk van deze disciplines vervult een andere rol in het proces. In dit artikel staan we stil bij de invulling van de verschillende rollen. Onderstaande factoren bepalen in belangrijke mate de verkoopbaarheid van de onderneming:

  1. De marktpositie en het ontwikkelingsperspectief in de toekomst;
  2. De exploitatie;
  3. De waarde van de inventaris/bouwkundige voorzieningen;
  4. Waarde of huurwaarde van onroerende zaken;
  5. De waarde van de onderneming;
  6. De betrouwbaarheid van de jaarrekening en de daarin opgenomen informatie;
  7. De fiscale gevolgen van staking;
  8. De wettelijke verplichtingen ten opzichte van uw medewerkers (bij staking ontslagregels, opzegtermijnen en transitievergoedingen);
  9. De financiële verplichtingen ten opzichte van uw medewerkers (vakantiedagen, vakantiegeld, studieovereenkomsten et cetera);
  10. Het opstellen van verschillende overeenkomsten.

Deze vraagstukken kunnen worden vertaald naar de volgende disciplines of rollen. Soms zijn meerdere rollen binnen één discipline onder te brengen:

  1. De taxateur van inventaris en bouwkundige voorzieningen;
  2. De makelaar voor wat betreft de onroerende zaken;
  3. De accountant voor verslaglegging en verstrekker van betrouwbare, relevante financiële informatie;
  4. De fiscalist;
  5. De jurist;
  6. De bedrijfsadviseur;
  7. De financieel planner of vermogensplanner.

Besluiten en coördinatie

Het is de ondernemer die zijn activiteiten wenst te beëindigen. Hij of zij is het dan ook die besluiten neemt. Een andere discipline kan nooit verantwoordelijk worden gehouden voor de uitwerking die een bepaald besluit heeft op de uitkomst van het proces. In de meeste gevallen wordt een bedrijfsadviseur door de ondernemer gevraagd hem hierbij te ondersteunen. Op basis van vertrouwen worden de lijnen uitgezet. Het is van belang dat de adviseur goed is ingevoerd in de branche. Hij is het die samen met de ondernemer het overzicht heeft en initiatieven neemt om de vaart erin te houden en het proces zo kort en efficiënt mogelijk te laten verlopen.

Verkoopbaar of niet?

De eerste taak van de bedrijfsadviseur is om een beeld te vormen van de verkoopbaarheid van de onderneming. Daartoe zal hij in overleg met de ondernemer als eerste de inventaris laten taxeren door een beëdigd taxateur voor bedrijfsinventarissen. De boekwaarde die in de jaarrekening staat, wijkt vaak sterk af van de waarde van de inventaris ‘going concern’. Daarbij wordt niet alleen de waarde beoordeeld, maar ook de staat waarin de inventaris verkeert. Dit is één van de bouwstenen die nodig is om de verkoopbaarheid van de onderneming vast te stellen.

Een tweede stap is het krijgen van inzicht in de exploitatie van de onderneming. Als uitgangspunt worden hierbij de jaarrekeningen van de laatste drie jaren genomen. Dit wordt aangevuld met een voorlopige winst- en verliesrekening over het lopende boekjaar. De accountant is degene die deze stukken moet verstrekken. Indien één of meer bedrijfspanden worden gehuurd, is de huur in de exploitatie opgenomen. Bij eigendom moet een plaatselijk goed ingevoerde makelaar de verkoop- dan wel de huurwaarde vaststellen.

Als de bedrijfsadviseur beschikt over bovenstaande gegevens, zal hij dat combineren met zijn visie op de marktpositie en het marktgebied. Hierop volgt een oordeel over de verkoopbaarheid van de onderneming. Is de onderneming naar zijn oordeel verkoopbaar dan wordt het verkooptraject gestart. Dit proces is eerder uiteengezet in een serie artikelen over bedrijfsoverdracht. Deze artikelen zijn te vinden in de dossiers van Vleesmagazine of op de website van Resultsplus (‘Kennis delen’). Een andere mogelijkheid is dat de bedrijfsadviseur tot de slotsom komt dat de onderneming door een opvolger niet succesvol is voort te zetten. Dan is het scenario voor staking van de onderneming de enige oplossing.

Inzicht

De rol van de financieel planner of vermogensplanner is het meest waardevol bij de verkoop van de onderneming, maar ook bij staking kan hij zijn waarde bewijzen. De ondernemer die zijn bedrijf verkoopt, wil daarna meestal financieel onbezorgd kunnen leven. De opbrengst van de verkoop is daarmee uitermate relevant voor de financiële toekomst. De planner maakt in diverse scenario’s inzichtelijk of de overnamesom toereikend is voor de toekomstige (financiële) doelstellingen van de ondernemer en zijn partner. De praktijk leert dat dit inzicht zeer waardevol is om tot een vlotte besluitvorming te komen. Daarnaast schetst hij een totaalbeeld, waarin ook andere aspecten de revue passeren. Denk bijvoorbeeld aan (levens)testamenten, verzekeringen, beleggingen of andere investeringen en hypotheken. In de volgende bijdrage lichten we dit verder toe. Deze bijdrage gaat vooral in op de financiële kant. Bij alles staat voorop dat het gaat om u als persoon, hoe u wilt leven nadat u gestopt bent met uw onderneming. Geld is een middel, smeerolie in het leven.

Lees ook het vorige artikel uit de serie

Scenario staking onderneming

Indien de onderneming niet overdraagbaar is aan een derde partij, zal de onderneming worden beëindigd. Belangrijkste aspecten zijn dan de afwikkeling van de arbeidscontracten en financiële verplichtingen met de medewerkers. Er zal bij het UWV een ontslagvergunning moeten worden gevraagd.

Afhankelijk van de lengte van het dienstverband is een transitievergoeding verschuldigd. Schakel om hierbij geen fouten te maken, een jurist in die gespecialiseerd is in arbeidsrecht. Ook voor bijvoorbeeld de afwikkeling van zaken als lopende onderhouds- en huurcontracten, kan hij een rol spelen.

Financiële afwikkeling

De financiële afwikkeling van de beëindiging van de bedrijfsactiviteiten komt voor rekening van de accountant en de fiscalist. Zij zullen uiteindelijk zorg dragen voor een slotbalans en een overzicht van uit de staking voortvloeiende fiscale verplichtingen. De financieel planner maakt vervolgens inzichtelijk op welke wijze deze financiële afwikkeling doorwerkt in de planning die in een eerdere fase is opgesteld, waardoor u een totaaloverzicht heeft.

In het kort

  • De ondernemer is verantwoordelijk.
  • Transparantie in en over alle aspecten van de bedrijfsvoering.
  • De adviseur coördineert en houdt overzicht; de regisseursrol.
  • Afhankelijk van de benodigde deskundigheid een specialist inschakelen.
  • Houd rekening met de wettelijke kaders.
Reageer op dit artikel