Traceren en meldenTraceren en melden
Een recall is het uit de schappen halen van producten omdat ze niet aan de wettelijke norm dan wel de normen van de fabrikant voldoen. Maar een klein gedeelte van de terughaalacties haalt de publiciteit. Veel vaker worden producten teruggehaald vóór ze in de winkel liggen of wordt al geconstateerd dat er iets mis is met het product voordat het de productielocatie heeft verlaten.
Fabrikanten zijn verantwoordelijk voor de voedingsmiddelen die ze produceren. Ze moeten in eerste instantie zelf beoordelen of een product veilig is of niet. Bovendien moeten 
ze beschikken over een traceringsprocedure. Binnen vier uur moeten ze alle relevante data over de herkomst van grondstoffen en producten en de levering daarvan kunnen overhandigen aan de VWA. Eén stap terug in de keten en één stap vooruit dus.
Sinds 2005 zijn bedrijven verplicht onveilige voedingsmiddelen te melden bij de VWA. Dat hoeft niet als er geen andere bedrijven nodig zijn om het probleem op te lossen. De VWA heeft een Meldwijzer opgesteld. Daarin staat onder meer wanneer een onveilig product 'schadelijk' is en wanneer 'ongeschikt'.
Schade en oorzaak
Recalls kosten het bedrijfsleven in Europa jaarlijks miljarden euro's zo blijkt uit een analyse van risicoadviseur en verzekeringsmakelaar Aon Nederland.
Zo zijn er de kosten van onderzoeken, van het terughalen en het vernietigen van de betrokken producten. Tel daarbij op de advertenties om de consument op de hoogte te stellen van de terughaalactie. Bij een levensmiddel dat schadelijk kan zijn voor de gezondheid moet namelijk een advertentie met een publiekswaarschuwing worden geplaatst in minimaal twee landelijke dagbladen.
Daarnaast is er omzetverlies doordat het product tijdelijk niet verkrijgbaar is en doordat de naam van het product of merk worden geschaad. Om dat te herstellen is soms een dure advertentiecampagne nodig.
Oorzaak
De redenen om producten terug te roepen zijn zeer divers. Maar liefst veertig procent van de recalls betreft foutieve allergenendeclaraties, zo blijkt uit onderzoek van het Britse Reading Scientific Services naar 200 recalls in de hele wereld.
Andere oorzaken zijn verontreiniging met schadelijke stoffen of vreemd materiaal, kwaliteitsverlies of bederf, of pathogene micro-organismen. De economische schade van virussen in voeding is daarbij groter dan die van de salmonella-bacterie. Dat concludeerde het RIVM in 2006. Mensen hebben namelijk langer last van een virus waardoor het ziekteverzuim hoger is.
Nederland in 2007
Dirk van den Broek haalde in februari van het merk Stamboeck een partij katenspek uit de handel omdat ze mogelijk besmet is met de salmonellabacterie. Ook Bas van der Heijden en Digros haalden het product terug.
Nederland in 2006
Het afgelopen jaar waren er in Nederland in totaal 11 terughaalacties van voedingsmiddelen. Dat waren er evenveel als een jaar eerder. Dat blijkt uit het overzicht van terughaalacties van de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA). Ook in Nederland zijn vaak verkeerde allergenendeclaraties de oorzaak.
Zo werd aan het begin van het jaar eerst Kempische ham en vervolgens nog een groot aantal verschillende vleeswaren teruggeroepen bij de Albert Heijn omdat de allergenendeclaratie niet deugde. Door een fout bij Meester Stegeman -inmiddels weer Stegeman - dat de ham slicete en verpakte, werden de verkeerde etiketten geprint en kregen de vleeswaren een koemelkallergie-vrij logo mee. In de meeste vleeswaren bleken echter wel degelijk lactose en koemelk te zitten. Producent Henri van de Bilt Vleeswaren in Weurth was 'not amused' door de recall van de Kempische ham door Albert Heijn. Door de terughaalacties werd gesuggereerd dat er wat mis was met de ham, terwijl dat niet zo is.
Inkoopvereniging Superunie nam in november 15.000 worstenbroodjes van de merken Perfekt, Markant, Plus en O’Lacy uit de handel vanwege een zure geur en smaak.
Eind oktober riep Lidlkroketten van het merk Biz Biz terug nadat fabrikant Lévèrdo Produkten er achter was gekomen dat ze na verhitting konden scheuren. De vulling zou er dan met kracht kunnen uitspuiten.
In februari eiste Wakker Dier dat er een recall kwam van alle varkensvlees met een te hoog dioxinegehalte. Die eis volgde op de bevestiging van de VWA dat vlees van ongeveer 3.600 varkens met een te hoog dioxinegehalte in Nederlandse slachthuizen was terechtgekomen.
Eveneens in februari 2006 werden glassplinters ontdekt in de Milanese groenteschotel van Iglo geproduceerd in de fabriek in het Duitse Reken. Het glas moet samen met één van de groenten in de fabriek terecht zijn gekomen.
In Duitsland ontstond ook de uitbraak bij twintig leden van de harmonie uit het Limburgse Swalmen. Ze werden tijdens een bezoek aan de oosterburen zo ziek dat ze in een ziekenhuis moesten worden opgenomen. Het bleek echter om een voedselvergiftiging te gaan, vermoedelijk opgelopen door het eten van een aardappelsalade. Van welke toxine de muzikanten ziek zijn geworden, bleef een raadsel.
Nederland in 2005
Het jaar 2005 was het eerste jaar dat fabrikanten verplicht zijn het te melden als er iets mis is met het product.
In het voorjaar haalde Lidl de mini-salami terug. Die bevatte mogelijk sporen van salmonella.
In februari waren de voedingsautoriteiten in Europa in de ban van Soedan rood. In Nederland werden toen flessen Worcester Sauce van het merk Crosse & Blackwell uit de schappen gehaald.
Europa in 2005
Bij het Rapid Alert System for Food and Feed van de EU(RASFF) werden in 2005 22 procent meer meldingen gedaan dan een jaar eerder. Die groei hangt volgens de EU samen met de actievere houding van de EU-lidstaten, verbeterde controles in nieuwe EU-landen en de groei van de import door uitbreiding van het aantal lidstaten.
Schadelijke of verboden stoffen werden vooral aangetroffen in (pluimvee-)vlees, vis, groente en fruit en kruiden en specerijen.
Sterke stijgers waren malachiet groen in vis, met koolmonoxide behandelde vis, chlooramfenicol in honing en verboden kleurstoffen in ontbijtgranen, kruiden en zoetwaren. In kruiden en specerijen werd beduidend vaker aangetroffen: aflatoxine, salmonella en een te hoog gehalte aan E.coli en Entero's.
Er was ook een toename van waarschuwingen over het contact tussen voeding en verpakking. Meer meldingen werden gedaan over migratie van chroom, lood, nikkel, isopropyl thioxanthone en aromatische amines.
Bij bijna eenderde van de meldingen (956) moest direct actie worden ondernomen om te voorkomen dat ongeschikte producten op de markt kwamen en werden geconsumeerd. Zo'n 61% hiervan was afkomstig uit landen van de EU.
BSE in Groot-Brittannië
Asda en Co-op in Groot Brittannië haalden in november duizenden kilo’s rundvlees terug uit angst dat het met BSE was besmet. De supermarktketens deden de recall nadat bekend was geworden dat een ruim 54 maanden oude koe was geslacht, zonder dat het was getest op BSE. Het vlees kwam terecht in diverse vleesproducten. Het vlees was ook verkocht aan Frankrijk, Italië en Spanje.
In Groot-Brittannië was er rond die tijd kritiek op de controles van de Meat Hygiene Service bij slachterijen. De Britse voedsel- en warenautoriteit FSA maakte daarom bekend de MHS-controles onder de loep te nemen. Onderzocht wordt of de inspecties voldoen aan de nieuwe regelgeving die in januari van kracht waren geworden.
Bovendien was enkele dagen eerder bekend geworden dat er mogelijk werd gefraudeerd met BSE-testen.
Kijk in ons nieuwsoverzicht voor:
Alle berichten over recalls
Bekijk ook de verwante dossiers:
Dossiers: dioxinecrises
Dossiers: varkenspest
Dossiers: vogelgriep
